Maana ya Fedha
Fedha ni Njia inayokubalika kwa ujumla ya kubadilishana na kipimo cha thamani au unaweza kusema Fedha ni kitu chochote ambacho kwa ujumla kinakubalika na jamii kama njia ya kubadilishana(kununualia) na njia za kutatua madeni.
Fedha inaruhusu watu kufanya biashara ya bidhaa na huduma kwa njia isiyo ya moja kwa moja. Inasaidia watu kuhifadhi utajiri wao. Ni muhimu kama kitengo kinachokubalika kijamii ambacho vitu vina bei na malipo ambayo yanakubaliwa. Hata hivyo, matumizi na aina ya fedha zimebadilika katika historia.
Kutoka biashara ya Bidhaa Kwa Bidhaa hadi Matumizi ya Sarafu
Fedha imekuwa sehemu ya historia ya binadamu kwa makadirio ya miaka 5,000 iliyopita kwa namna fulani au nyingine. Kabla ya wakati huo, wanahistoria kwa ujumla wanakubali kwamba mfumo wa biashara ya bidhaa Kwa bidhaa uliweze kutumika.
Kabla ya kugunduliwa kwa fedha Watu walitumia kubadilishana bidhaa kwa bidhaa. Kwa mfano, mkulima anaweza kubadilisha Kiasi Fulani cha Mahindi au Ngano kwa jozi ya viatu kutoka kwa mtengenezaji wa viatu. Hata hivyo, mipango hii inachukua muda. Hata hivyo, biashara ya Bidhaa Kwa Bidhaa ilikuwa na changamoto zifuatazo
Kukosekana kwa mfanano, Kwa mfano kuna mkulima ambaye ana ngano lakini anataka chumvi lazima atafute mtu ambaye ana chumvi lakini anataka ngano lakini akishindwa kupata mtu kama huyo anayetaka ngano lakini ana chumvi, basi biashara ya Bidhaa Kwa Bidhaa haikuweza kufanyika.
Ukosefu wa kipimo cha thamani, Ilikuwa vigumu sana kuamua ni kiasi gani cha bidhaa moja inapaswa kuwa kubadilishana kwa bidhaa nyingine. Kwa mfano, ilikuwa vigumu sana kuamua jinsi ni Kiasi gani cha mahindi lazima na ng'ombe.
Ukosefu wa Hifadhi ya Thamani, Wakati wa mfumo wa Bidhaa Kwa Bidhaa ilikuwa vigumu kuhifadhi bidhaa zinazoharibika kama mboga kwa kubadilishana na bidhaa nyingine katika siku zijazo.
Kutogawanyika kwa Baadhi ya Bidhaa, Haikuwa rahisi kugawanya bidhaa zingine katika vitengo vidogo ili kubadilishana na vitengo vya bidhaa zingine. Kwa mfano, ikiwa mtu ana kiwango fulani cha nguo na alitaka kubadilishana na baadhi ya vitengo kama nyama, kubadilishana ilikuwa vigumu sana
Kutokana namatatizo yaliyotokana na ugumu katika biashara ya Bidhaa Kwa Bidhaa kulianza Aina mpya ya biashara(mabadilishano) ilianza kuibuliwa kwa karne nyingi ambazo zilihusisha vitu vilivyouzwa kwa urahisi kama ngozi za wanyama, chumvi, na silaha ambapo Watu walitumia vitu hivi kama fedha au njia ya mabadilishano Bidhaa hizi zilizouzwa zilitumika kama njia ya kubadilishana ingawa thamani ya kila moja ya vitu hivi bado ilikuwa inajadiliwa katika hali nyingi. Mfumo huu wa biashara ulienea ulimwenguni kote na bado unaendelea kuishi leo katika sehemu zingine za ulimwengu.
Sehemu au kiwanda ya zamani zaidi ya sarafu inayojulikana duniani ilikuwa nchini China, ambayo ilianza kutengeneza sarafu karibu miaka 640 kabla ya Yesu.
Sarafu ya kwanza rasmi Ilitengenezwa
Wakati huo huo, magharibi zaidi wakati wa enzi hii, mshairi wa Kigiriki wa karne ya sita Xenophanes, aliyenukuliwa na mwanahistoria Herodotus, aliandika uvumbuzi wa sarafu ya chuma kwa Wa Lydia. Katika miaka ya 600 Kabla ya Yesu, Mfalme wa Lydia Alyattes alitengeneza kile kinachoaminika kuwa sarafu ya kwanza rasmi, jimbo la Lydian.
Sarafu hizo zilitengenezwa kutoka kwa elektrumu, mchanganyiko wa fedha na dhahabu ambayo hutokea kwa kawaida, na sarafu zilipigwa muhuri na picha ambazo zilifanya kama madhehebu. Katika mitaa ya Sardi, takribani miaka 600 Kabla ya Yesu.
Sarafu ya Lydia ilisaidia nchi hiyo kuongeza mifumo yake ya biashara ya ndani na nje, na kuifanya kuwa moja ya himaya tajiri zaidi katika Asia Ndogo. Leo, wakati mtu akisema, "kama tajiri Croesus", ujue anamaanisha mfalme wa mwisho wa Lydia ambaye alitengeneza sarafu ya kwanza ya dhahabu.
Kutoka Sarafu hadi Fedha ya Karatasi/Noti
Wakati wa miaka ya1260, nasaba ya Yuan ya China ilihamia kutoka sarafu hadi pesa za karatasi. Wakati Marco Polo, mfanyabiashara wa Venetia, mpelelezi, na mwandishi ambaye alisafiri kupitia Asia, alipoitembelea China katika mwaka 1271, mfalme wa China alikuwa na akishughulikia vizuri juu ya usambazaji wa fedha na madhehebu yake mbalimbali.
Ukweli, kuna mahali Noti ya sasa ya Marekani inayosema, "Katika Mungu Tunaamini," ni maandishi ya Kichina wakati huo yalionya: "Wale watakaotengeneza noti bandia watakatwa vichwa.
Sehemu za Ulaya bado zilitumia sarafu za chuma kama aina yao pekee ya sarafu hadi karne ya 16. Upatikanaji wa makoloni wa maeneo mapya kupitia ushindi wa Ulaya ulitoa vyanzo vipya vya madini ya thamani na kuwezesha mataifa ya Ulaya kuendelea kutengeneza na kuweka kiasi kikubwa cha sarafu.
Lakini benki hatimaye zilianza kutumia noti za karatasi kwa wateja na wakopaji ili kukava mahali pa sarafu za chuma. Noti hizo ziliweza kuchukuliwa na benki wakati wowote na pia kuweza kubadilishwa thamani yao Kwa Sarafu au dhahabu na chuma, kawaida fedha au dhahabu, sarafu. Fedha hizi za karatasi zinaweza kutumika kununua bidhaa na huduma. Kwa
njia hii, Noti zilifanya kazi kama sarafu kama inavyofanya leo katika ulimwengu wa kisasa. Lakini Kwa Wakati huo Noti zilitolewa na benki na taasisi binafsi badala ya serikali, ambayo Kwa sasa ndiyo inawajibika kutoa fedha katika nchi nyingi.
Fedha ya kwanza ya karatasi iliyotolewa na serikali za Ulaya ilitolewa na serikali zao za kikoloni huko Amerika ya Kaskazini. Kwa sababu usafirishaji kati ya Ulaya na makoloni ya Amerika ya Kaskazini ilichukua muda mrefu, makoloni mara nyingi yaliishiwa na pesa. Badala ya kurudi kwenye mfumo wa Bidhaa Kwa Bidhaa, serikali za kikoloni zilitoa IOUs ambazo zilifanya biashara kama sarafu. Mfano wa kwanza ulikuwa nchini Canada (kisha koloni la Ufaransa) mnamo 1685 wakati askari walipewa kadi za kucheza zilizoandikwa na kusainiwa na gavana na kutumia kama pesa badala ya sarafu kutoka Ufaransa.
Kiwango cha dhahabu kilianzishwa katika miaka ya 1870. Chini ya sheria hii, uchapishaji wa sarafu uliruhusiwa kulingana na kiasi cha dhahabu ambacho nchi ilikuwa nayo katika akiba yake.
Malipo ya Simu ya Mkononi
Karne ya 21 ilileta aina mpya ya malipo iliyoamilishwa kwa kugusa kidole chako. Malipo ya simu ya mkononi yanarejelea pesa zinazotumiwa kulipia bidhaa na huduma. Inaweza pia kutumika kuhamisha pesa kwa mtu mwingine, kama vile mwanafamilia au rafiki. Hii yote inaweza kufanywa kwa kutumia kifaa cha elektroniki kinachobebeka, kama vile simu janja au Kishkwambi.
Aina hii ya malipo kwanza ilipata umaarufu huko Asia na Ulaya kabla ya kuhamia Amerika ya Kaskazini. Kutoka kwa malipo kupitia ujumbe wa maandishi, teknolojia ilibadilika ili kuruhusu hundi kuwekwa kwa kutumia programu ya kamera kwenye vifaa mahiri.
Huduma za malipo ya simu kama Apple Pay na Google Pay zinawania wauzaji kukubali majukwaa yao kwa malipo ya kuuza. Pia kuna programu zilizojitolea kwa njia hii ya malipo, pamoja na Venmo na PayPal.
Fedha Pepe/Halisi (kompyuta) isiyoshikika
Sarafu hizi zinapatikana tu katika mfumo wa elektroniki. Kama uwakilishi wa dijiti wa pesa, aina hii ya sarafu huhifadhiwa na kuuzwa kwa kutumia programu za kompyuta au programu maalum iliyochaguliwa. Rufaa ya sarafu ya kikompyuta ni kwamba inatoa ahadi ya ada ya chini ya manunuzi kuliko njia za Zamani za malipo ya mtandaoni na inaendeshwa na mamlaka ya madaraka, tofauti na sarafu zilizotolewa na serikali.
Bitcoin Kwa haraka ikawa kiwango kwa sarafu halisi. Ilitolewa mwaka 2009 na jina bandia Satoshi Nakamoto, Bitcoin yote ya dunia ilikuwa na thamani ya zaidi ya $ 522.5 bilioni. Kumbuka, kwamba sarafu pepe kama Bitcoin hazina sarafu ya kimwili kwa sababu zinauzwa kwa kubadilishana.
Ingawa Bitcoin inabaki kuwa maarufu zaidi na ghali zaidi, sarafu zingine za kawaida pia zimegonga soko, ni pamoja na Ethereum, XRP, na Dogecoin.